Nicolaas Eekman (1889-1973)
een Nederlands-Belgische schilder die nergens thuis was
Al in 1912 vestigde de jonge schilder Nicolaas Eekman
zich vanuit zijn geboorteland België in het Brabantse
Nuenen, het dorp van Vincent van Gogh. Hij woonde er in
de pastorie van Vincents familie. Nauwelijks
was hij terug in België, waar zijn Nederlandse ouders
woonden, of de oorlog brak uit en moest ook Eekman
vluchten. Nadat hij kort in Nuenen was opgevangen,
vinden we hem rond 1916-1917 terug in Blaricum. Hier
ontstond het werk waar onder de bloesems een huisje
verscholen ligt.
Hoewel Eekmans palet in België nog tamelijk licht was,
veranderde dat in Nederland. Hier raakte hij geboeid
door het donkere expressionisme. Hij had zich aange-
sloten bij de schildersverenigingen Arti et Amicitiae,
Sint Lucas en De Onafhankelijken. Maar hij bleef ook
zijn contacten met diverse schildersverenigingen in
Parijs onderhouden. Vanaf 1920 zou hij daar weer
geregeld werken.
Het werk van Eekman bleef in Holland niet onopgemerkt.
Toen hij in 1919 een grote tentoonstelling kreeg bij
kunsthandel Walrecht in Den Haag, werd die uitgebreid
beoordeeld in Elsevier’s.1 De recensent zag
in Eekmans werk een vrij duidelijke invloed van Toorop,
Roland Holst, Thorn Prikker en Van Konijnenburg. Dat
moet op het grafisch werk van Eekman betrekking hebben
gehad. Maar de schrijver van het artikel stond ook stil
bij het hierbij afgebeelde olieverf dat hij als
volgt beschreef: “Het schilderij, nr. 12, “t Stille
Huisje”,
is voor mij een der gelukkigste werken dezer expositie.
Schier ’t eenige werk, dat niet anthropocentrisch van
opzet is. Eekman bewijst met dit werk, dat hij zonder
een psychisch verhaal, belangrijke vormen en lijnen, en
een rytmische compositie kan scheppen”.2
Het was al met al een zeer positieve recensie voor de
jonge schilder. Verschillende werken uit deze periode,
met landelijke motieven waaronder De Ploeger, De Maaiers
en De Kastanjeboom werden aangekocht door het
Rijksmuseum Kröller-Müller.
Ook het Singermuseum in Laren bezit werk van deze
Nederlands-Belgische schilder, die zijn werkwijze later
weer drastisch zou veranderen.
Hij koos in zijn werk steeds vaker voor de weergave
van de mens. “Schepper van een Breugeliaanse wereld
waarin hij met tederheid en humor de minder mooie
trekjes van de mensheid onthult. Zijn werken komen zeer
expressief over en ademen fantastiek, een droeve
levensvreugde en vooral veel emotie”, schreef Paul
Piron in zijn overzichtswerk van de Belgische Beeldende
Kunstenaars uit de 19e en 20ste eeuw.
Nicolaas Eekman was een uitermate veelzijdig en boeiend
kunstenaar die ook als graficus zijn sporen verdiende.
1. H.V., Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift, augustus
1919, pag. 143
2. “Het Stille Huisje”, zo luidde ook de titel van een
gedicht van Adriaan Roland Holst dat we graag bij dit
werk hadden afgebeeld. Helaas was de toestemming tot
publicatie niet tijdig binnen.